Een tekort of zwakte op een bepaald gebied wordt gecompenseerd door uitmuntendheid op een ander gebied. Bijvoorbeeld: iemand die onzeker is over sociale vaardigheden, zet zich extreem in op werkprestaties.

Verlies of verandering van het vermogen om gedachten, gevoelens en gedrag te integreren. Iemand die dissocieert, ervaart vaak gaten in het geheugen of een gevoel van onwerkelijkheid. Bijvoorbeeld: iemand herinnert zich nauwelijks wat er is gebeurd tijdens een stressvolle gebeurtenis of voelt zich losgekoppeld van eigen lichaam en emoties.

Het gebruiken van humor om spanning, angst of pijn te verlichten, vaak zonder de ernst volledig te ontkennen. Bijvoorbeeld: een cliënt lacht om een pijnlijke situatie om emotionele afstand te creëren.

Het overnemen van eigenschappen, gedrag of gevoelens van een ander om angst te verminderen of zich veiliger te voelen. Dit kan gezond zijn (rolmodellen, leren van anderen), maar ook problematisch wanneer iemand zich volledig aanpast aan een agressor of een overleden dierbare.

Een specifiek type identificatie waarbij iemand zich onbewust gaat gedragen als iemand die hem bedreigt of intimideert, bijvoorbeeld door hetzelfde gedrag over te nemen om angst te verminderen.

Het verwerken van emotioneel beladen ervaringen op een abstract of rationeel niveau, zodat de emotie minder wordt gevoeld. Bijvoorbeeld: iemand die een traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt, praat er alleen analytisch over zonder de pijn te ervaren.

Het onbewust weigeren om de realiteit van een situatie of emotie te erkennen. Bijvoorbeeld: iemand die Kerst alleen doorbrengt en zegt “Het maakt me helemaal niets uit”, terwijl dit diep van binnen pijn doet. Ontkenning beschermt tijdelijk tegen emotionele pijn, maar verhindert verwerking.

Eigen gevoelens, gedachten of verlangens worden onbewust toegeschreven aan een ander. Bijvoorbeeld: iemand die zelf jaloers is, zegt tegen zijn partner: “Jij bent jaloers op mij.” Projectie maakt het mogelijk om onaangename emoties buiten jezelf te plaatsen.

Onprettige of bedreigende ervaringen worden op een logische of rationele manier verklaard, zodat ze minder bedreigend lijken. Bijvoorbeeld: iemand die een promotie mist, zegt: “Ik wilde die baan toch niet echt.” Dit verdraait de realiteit om emotionele pijn te vermijden.

Een onacceptabel gevoel wordt vervangen door het tegenovergestelde gedrag. Bijvoorbeeld: iemand voelt woede jegens een partner, maar gedraagt zich overdreven liefdevol of zorgzaam. Hierdoor wordt het sociaal of moreel onaanvaardbare gevoel verborgen.

Terugvallen in gedrag van een eerder ontwikkelingsstadium om met stress of angst om te gaan. Bijvoorbeeld: een tiener die thuiskomt na een stressvolle dag op school en zich terugtrekt in kinderachtig gedrag zoals duimen of knuffelen met een knuffel.

Een manier om interne conflicten te hanteren door ervaringen, mensen of gevoelens als volledig “goed” of “slecht” te zien. Bijvoorbeeld: iemand idealiseert een vriend en negeert diens negatieve kanten, of beschouwt zichzelf als volledig faalbaar in moeilijke situaties.

Het omzetten van driftimpulsen (zoals agressie of seksuele energie) naar maatschappelijk geaccepteerde of creatieve uitingen. Bijvoorbeeld: woede kan worden omgezet in sport, kunst of werkambitie. Sublimering is vaak een adaptief afweermechanisme dat persoonlijke groei bevordert.

Onbewust pijnlijke herinneringen, gevoelens of gedachten worden buiten het bewustzijn gehouden. Bijvoorbeeld: iemand die zegt “Ik heb nooit iets ergs meegemaakt met Kerstmis” terwijl dit vroeger wel zo was. Verdringing vermindert emotionele pijn op korte termijn, maar belemmert verwerking.

Een emotie of reactie wordt van het werkelijke object naar een veiliger of beschikbaarder doel verplaatst. Bijvoorbeeld: iemand die boos is op de baas, richt die boosheid op de hond of partner. Verplaatsing beschermt tegen directe confrontatie.