Schaamte en schuldgevoelens behoren tot de meest ingrijpende en hardnekkige gevolgen van misbruik en mishandeling. Veel cliënten internaliseren de ervaring en ontwikkelen overtuigingen zoals “het ligt aan mij”, “ik had het moeten voorkomen” of “ik ben fout”. Dit proces van zelfbeschuldiging kan worden begrepen als een overlevingsmechanisme: door controle bij zichzelf te leggen, ontstaat (schijnbaar) grip op een onveilige situatie.

In werkelijkheid belemmert deze internalisatie het herstelproces. Schaamte leidt vaak tot terugtrekking, vermijding en het verbergen van gevoelens, terwijl schuld het zelfbeeld negatief beïnvloedt en zelfcompassie ondermijnt. Vanuit traumatherapeutisch perspectief is het daarom essentieel om:

• ·Verantwoordelijkheid te herplaatsen bij de dader

• ·Schaamte te externaliseren en hanteerbaar te maken

• ·Zelfcompassie en mildheid te ontwikkelen

• ·De innerlijke criticus te herkennen en te verzachten

Deze fase vraagt om een indirecte, veilige benadering, omdat directe confrontatie met schaamte overweldigend kan zijn. Symbolisch en ervaringsgericht werken biedt hier een passende ingang.